Poetka z frontu nagrodzona przez Gallimarda. Jaryna Czornohuz laureatką Nagrody Alaina Bosqueta

Co się stało

Ukraińska poetka i żołnierka Jaryna Czornohuz została laureatką francuskiej Nagrody Alaina Bosqueta 2026. Wyróżniono jej tom „C’est ainsi que nous demeurons libres” („Tak pozostajemy wolni”), a wraz z autorką także tłumaczy książki z ukraińskiego – Ełłę Jewtuszenko i Frédérica Martina. O nagrodzie poinformowały sama Czornohuz na Instagramie oraz Instytut Ukraiński we Francji, piszą Ukrinform, „Czytomo” i „Detektor Media”.

„Moja druga książka poetycka »dasein: obrona obecności«, wydana we francuskim przekładzie… została uhonorowana Nagrodą im. Alaina Bosqueta, przyznawaną przez wybitne wydawnictwo Gallimard. To nagroda dla autorki i tłumaczy” – napisała poetka.

O książce

Francuski tom to przekład drugiego zbioru Czornohuz „[dasein: oborona prysutnosti]”, wydanego po ukraińsku przez wydawnictwo Wichoła w 2023 roku. Jak pisze literacki portal „Czytomo”, autorka pisała te wiersze podczas rotacji na froncie, także po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji. W 2024 roku za ten zbiór otrzymała Narodową Nagrodę im. Tarasa Szewczenki.

Francuski przekład ukazał się nakładem Le Tripode 4 września 2025 roku. 17 września 2026 roku, tydzień przed wręczeniem nagrody, tom wznowiono w kieszonkowej serii Pocket Poésie.

Według Czornohuz w ciągu roku we Francji sprzedano ponad 3700 egzemplarzy z pięciotysięcznego nakładu. „Detektor Media” zauważa, że to dobry wynik jak na poezję, zwłaszcza tłumaczoną. W 2025 roku poetka jeździła z książką po Francji; jak mówi, czytelnicy żywo dyskutowali o poszczególnych wierszach w trakcie spotkań i po nich.

Co powiedziało jury

„To był wielki zaszczyt otrzymać tę nagrodę obok dwóch innych poetów. Jury mówiło, że przyznaje się ją za poezję niezwykłą, filozoficzną i odważną. Miło, że tak widzą moją twórczość literaci i redaktorzy z jury” – powiedziała Czornohuz.

Podczas ceremonii wraz z tłumaczem i wydawcą Frédérikiem Martinem przeczytała wiersz „Jeśli ty i ja zostaniemy przy życiu”. Właśnie od tego tekstu zaczęła się francuska historia książki: pomysł wydania zbioru pojawił się u Martina, gdy usłyszał, jak Czornohuz czyta go w Rennes w 2024 roku.

Nagroda z odeskimi korzeniami

Nagrodę ustanowił w 1999 roku Antoine Gallimard dla upamiętnienia poety Alaina Bosqueta, zmarłego w 1998 roku. Co roku wydawnictwo Gallimard przyznaje ją poetom francuskojęzycznym i zagranicznym, a w przypadku autorów zagranicznych nagradza także tłumaczy. Sam Bosquet miał ukraińskie korzenie: urodził się w Odessie w 1919 roku w rodzinie poety i tłumacza Ołeksandra Biska, a rok później rodzice wyemigrowali z nim do Europy.

W tym roku nagrodę otrzymali również Xavier Bordes za tom „Sur le sentier des cinq montagnes” oraz Robin Coste Lewis za „Odyssée de la Vénus noire”.

Kim jest Jaryna Czornohuz

Czornohuz jest autorką trzech tomów poezji, w tym „Niczyjego szafranu”. Służy w piechocie morskiej jako medyczka bojowa, wcześniej była paramedyczką w ochotniczym batalionie medycznym „Szpitalnicy”. Jest też wolontariuszką i współzałożycielką projektu „Przejdź na ukraiński”, tłumaczką w wydawnictwie „Żorż” i koordynatorką projektu językowego „Mowomaraton”.

Co dalej

Pod koniec lipca, jak przypomina Ukrinform, Czornohuz zapowiedziała wydanie swojej debiutanckiej książki prozatorskiej.