Zakończono ekshumację we Lwowie: odnaleziono szczątki 132 żołnierzy polskich i niemieckich z 1939 roku

Co się stało

Ukraińscy i polscy specjaliści zakończyli prace ekshumacyjne na Cmentarzu Hołoskowskim we Lwowie. Jak powiedział Ukrinformowi Łubomyr Horbacz, szef Towarzystwa Poszukiwania Ofiar Wojny „Pamięć”, odnaleziono szczątki 115 żołnierzy Wojska Polskiego i 17 żołnierzy 1. Dywizji Górskiej niemieckiego Wehrmachtu, którzy zginęli jesienią 1939 r. w walkach o Lwów.

„Teraz zasypujemy groby i wyrównujemy teren. Ukraińscy i polscy antropolodzy oraz biegli medycyny sądowej nadal badają szczątki i pobierają próbki do badań DNA” – powiedział Horbacz.

Tło historyczne

We wrześniu 1939 r. na przedmieściach Lwowa toczyły się walki między Wehrmachtem a Wojskiem Polskim, m.in. na terenie Hołoska Wielkiego. Poległych polskich żołnierzy pochowano na miejscowym cmentarzu. Jak przypomina PAP, powołując się na Instytut Pamięci Narodowej, Hołosko Wielkie włączono w granice Lwowa w 1958 r.

Poszukiwania z lat 2010 i 2019 wykazały na cmentarzu 110–120 pojedynczych grobów polskich żołnierzy poległych w walkach z oddziałami niemieckimi, które okrążyły Lwów od zachodu i południa. Obecne prace ruszyły 25 sierpnia; uczestniczyło w nich około 30 specjalistów z obu krajów.

Co ustalili naukowcy

Antropolożka lwowskiego centrum poszukiwawczego „Dola” Olha Minejko powiedziała, że wszystkie szczątki należą do mężczyzn, w większości w wieku 20–30 lat, a żaden nie miał więcej niż 40. Sądząc po uzębieniu, część z nich dopiero co powołano w ramach mobilizacji z przełomu sierpnia i września 1939 r. U większości stwierdzono ślady ran postrzałowych i odłamkowych – głównie żuchwy, klatki piersiowej, żeber i rąk. Według niej układ obrażeń wskazuje, że zginęli w otwartej walce.

Horbacz mówił, że groby są w dobrym stanie, bo gleba ma tu niską kwasowość i zachowały się nawet najmniejsze kości. Jedynie jamy z niemieckimi żołnierzami zostały częściowo zniszczone w czasach sowieckich, gdy kładziono tędy wodociąg.

Znaleziska

W grobach znaleziono obuwie, guziki, sprzączki, fragmenty pasów, metalowe hełmy, zegarki, pióro, ołówki, katolickie medaliki i różańce oraz prawosławny krzyżyk. Według IPN, cytowanego przez PAP, do połowy września zaewidencjonowano 1760 przedmiotów.

Najcenniejsze dla identyfikacji są nieśmiertelniki z imieniem, nazwiskiem, wyznaniem, rokiem i miejscem urodzenia. Znaleziono ich jednak tylko po sześć u żołnierzy polskich i niemieckich – prawdopodobnie zdjęto je przed pochówkiem. Kluczowe będzie więc DNA: próbki trafią do laboratorium w Polsce, a jeśli zgłoszą się krewni, będzie można ustalić nazwiska poległych. „To w naszej pracy jest najcenniejsze” – mówi Minejko.

Co dalej

Polscy żołnierze spoczną na cmentarzu w Mościskach, gdzie w latach 2015–2016 i w 2025 r. pochowano już ponownie około 200 polskich żołnierzy. Szczątki Niemców zostaną przekazane niemieckiemu Związkowi Opieki nad Grobami Wojennymi i pochowane na zbiorczym cmentarzu wojskowym w Potyliczu pod Lwowem.

Prace prowadzono na podstawie ustaleń Ukraińsko-Polskiej Grupy Roboczej ds. Pamięci Narodowej; wykonywały je Towarzystwo „Pamięć”, IPN i Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Jak przypomina portal Espreso.Zachid, to już drugi etap wspólnych badań we Lwowie: w 2025 r. na Zboiskach odnaleziono szczątki 34 żołnierzy, których w listopadzie pochowano w Mościskach.